Basitleştirilmiş Gümrük Hattı

Basitleştirilmiş Gümrük Hattı (BGH) nedir?
Türkiye ile Rusya arasında oluşturulan, iki ülke arasındaki ticarette sevk edilen eşyaya ilişkin bilgilerin iki ülkenin gümrük idareleri arasında elektronik yolla önceden değişimine dayanan sistemdir.
BGH sisteminin oluşturulması, Ağustos 2008-Ağustos2009 döneminde Rusya ile yaklaşık 1 yıl süreyle yaşanan gümrük krizinin aşılmasında büyük rol oynamıştır.

Sistemden yararlanmak tamamen gönüllülük esasına dayanmakta olup, sistem çerçevesinde, sevk edilen eşyaya ilişkin bilgileri gümrük idaresine önceden sunan firmalara dış ticaret işlemlerinde çeşitli kolaylıklar sağlanmaktadır.
 
BGH Sisteminin dayanağı nedir?
Türkiye-Rusya arasında kurulan Basitleştirilmiş Gümrük Hattı (BGH) Sisteminin hukuki dayanağını, 18 Eylül 2008 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Müsteşarlığı ile Rusya Federasyonu Federal Gümrük Servisi Arasında Gümrük İşlemlerinin Basitleştirilmesine İlişkin Protokol” oluşturmaktadır.

Pilot uygulamanın ilk aşamasına ilişkin işlemlerin yapılabilmesini teminen hazırlanan Gümrük Genel Tebliği (İhracat- Seri No:1)  05.03.2009 tarihli ve 27160 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
 
Basitleştirilmiş Gümrük Hattı (BGH) Firmalara Neler Katar ?
BGH, iki ülke arasında yapılmakta olan ticaretin güvenli, sürdürülebilir, rekabetçi, önceden bilenebilen maliyet hesaplamalarıyla, belirlenen süre içerisinde, risksiz yapılması ve bunun yanısıra kayıtlı bir dış ticaretin oluşması için gereklidir.
Sistem, sunulan bilgi türüne göre farklılık gösteren 2 farklı kolaylık uygulaması öngörmektedir.
BGH sistemine dahil olan ve Form A belgesini doldurarak, ön bilgi değişimi çerçevesinde fatura kıymeti ve tarife kodu da dahil olmak üzere güvenilir bilgi sunan ihracatçılar, BGH Protokolünün 2. Maddesinde sayılan aşağıdaki kolaylıklardan faydalanacaklardır:   

1)  Gümrük noktalarında öncelik.
2)  Mümkün olması halinde, ayrı hatların kullanımı ile gümrükleme zamanının kısalmasına yol açacak şekilde kolaylaştırılmış gümrük işlemleri.
3)  Kaçakçılıkla ve gümrük suçları ile mücadele gereklilikleri dışında gümrük muayenesinden muafiyet.
4)  Dış ticaret işlemlerinde banka garantisini kullanma imkanı.
5)  Eksik belge sunulması. Bilahare bu eksik belgelerin tamamlanacağına dair taahhütte bulunulması halinde kargo beyannameleri gümrük idarelerince kabul edilebilecektir.

BGH sistemine dahil olan ve Form B belgesini doldurarak ile ön bilgi değişimi çerçevesinde sadece taşıma belgelerinde (TIR Karnesi, Taşıma Belgesi, Hava Konşimentosu, CMR) yer alan bilgileri sunan ihracatçılar, BGH Protokolünün 3. Maddesinde sayılan aşağıdaki kolaylıklardan faydalanacaklardır:  
 
1)  Yapılacak belge kontrolünde sunulan belgelerin uygun olması halinde fiziki muayene yapılmayacaktır. Şayet fiziki muayene gerekirse, gümrük işlemleri en kısa sürede tamamlanacak ve rutin ve makul bekleme sürelerini aşmayacaktır.
2)  Dış ticaret işlemlerinde banka garantisi kullanma imkanı.
3)  Eksik belge sunması. Bilahare bu eksik belgelerin tamamlanacağına dair taahhütte bulunulması halinde kargo beyannameleri gümrük idarelerince kabul edilebilecektir.

Özetle, BGH sistemine dahil olacak firmalar,  sevkiyatlarına ilişkin ön bilgi temin ederek, sınırlarda öncelikli geçiş hakları ve kısa sürede işlemlerinin tamamlanması, zaruri haller dışında fiziki muayeneye tabi tutulmama ve eksik belge ile işlem yapılması gibi kolaylıklardan faydalanabileceklerdir.          
 
BGH sistemine dahil olmayan firmaların durumu nedir?
BGH gönüllülük esasına dayalı bir sistemdir. Firmalar BGH uygulamasına katılmamaları durumunda, sevkiyatları normal prosedüre tabi tutulacak ve herhangi bir kolaylık ya da basitleştirmeden yararlanamayacaktır.
 
BGH hangi taşıma türlerinde uygulanmaktadır?
18 Eylül 2008 tarihli BGH Protokolünde BGH’nin tüm taşımacılık türlerine uygulanacak bir sistem olması kararlaştırılmıştır. Bu çerçevede, pilot uygulaması Rusya’da Vnokovo Havalimanında –ilk etapta havayoluyla ve ardından karayoluyla-  başlayan BGH sisteminin, dış ticaret erbabımızın talepleri gözetilerek, yakın bir zamanda kara ve deniz taşımacılığına da yaygınlaştırılması,  Rusya’da uygun kara hudut kapıları ve deniz limanlarının BGH işlem terminali olarak belirlenmesi konusundaki çalışmalar Rusya Federal Gümrük Servisi ile işbirliği halinde devam etmektedir.